ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
388
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
شده و دو پسر از او بازماند : اول ميرزا محمد على 36 كه در « فارسنامه ، گفتار 2 ص 232 » اعقابش ذكر شدهاند . دوم ميرزا مهدى 36 كه در عمود اين نسب است و بمسطورات همين صفحه از أهل علم و كمال بوده و در سنه 1226 در قريهء ششدهء فسا وفات نموده ، و دو نفر پسر باقى نهاد كه دويم آنها ميرزا عبد الصمد 37 است كه او را در ( ص 233 ) ذكر كرده و فرمايد در أخلاق حميده اقتداء ببرادر مهتر خود نموده و اين دو بيت را در خطاب بميرزا محمد حسين وكيل الملك فرموده : نالم ز عطايت ار جهان ما حصل است * بالم ز عطاى غير گر يك بصل است زيراكه ز ابر دجله در تحت رجا است * زيراكه ز خاك قطره فوق أمل است انتهى ، و بالجمله پسر بزرگ ميرزا مهدى مرحوم حاجى ميرزا عبد الرحيم 37 صاحب اين عنوان است كه عالم و فاضل و شاعر بوده ، و در « فارسنامه 2 : 232 » او را عنوان نموده و فرمايد : در محاورات علميه ميانه أقران مشهور و در مناظرات نظريه بايراد براهين قطعيه منصور بود . آنگاه شرحى در أحوال او نوشته بخلاصهء اينكه او در اين سال در قريهء ششده فسا متولد شده و در شيراز كسب كمالات نموده تا در هر فنى از فنون بر أقران فايق آمد و در كار معيشت از املاك موروثه گذرانى بآسايش داشت و سالها نفس خود را برياضات شرعيه مرتاض داشته و حالاتى غريبه از خود بديد و از بيست و پنجسالگى تا آخر عمر به اختيار تارك تهجد و نوافل نگشت تا بواجبات چه رسد و در أوائل حال در أشعار دانش تخلص مىنموده و سپس عشرت را اختيار كرد ، و آخر پس از مدت پنجاه و سه سال قمرى عمر در سنه هزار و دويست و شصت و سه برحمت ايزدى پيوست و مانند برادر خود ميرزا عبد الصمد پسرى باز ننهاد ، انتهى . و همانا دانش و عشرت هر دو تخلص چند نفر ديگر از شعراء است . اما دانش ، اول دانش آشتيانى كه نامش ميرزا محمد رضا است و در « آثار عجم : 496 و 7 » شرحى درباره او نوشته بخلاصهء اينكه : ميرزا محمد رضا آشتيانى بيان الدوله ، اجدادش همه از علماء آنجا بودهاند ، و خود در آشتيان متولد شده و هم در آنجا و آذربايجان تحصيل فرموده تا در تفسير و أحاديث و أخبار قدرتى يافت ، و سپس بطهران آمده و داراى امتيازات دولتى گرديد و در جزو